დიანეთის საქმეთა სამმართველოს გამომცემლობა:1697
ჯიბის წიგნები:413/8

საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდი muslim-georgia

ბეჭდვითი მონიტორინგი
დოქ. ფატიჰ ქურთი

კოორდინატორი
ლოქმან არსლანი

grafika da dizaini
bilal ilkai

გამოცემისთვის მოამზადა
უღურ ალთინთოფი

ნაწარმოების განმხილველი კომისიის გადაწყვეტილება: 12.11.2019/119

ISBN: 978-605-7730-86-2
2019-34-Y-0003-1697
სერთიფიკატის ნო: 12930
1. გამოცემა, სტამბოლი 2019

გამოცემა
İleri Basım Matbaacılık A.Ş.
B. Evler Mah. F.Çakmak 2 Cad. Güzelşehir Sit. 22 Villa No: 1 ANP/22 B.Çekmece / İSTANBUL • Tel: +90 212 454 35 10
Sertifika no: 41157

© თურქეთის რესპუბლიკის რელიგიის საქმეთა სამმართველო

საკონტაქტო ინფორმაცია
რელიგიური პუბლიკაციების გენერალური სამმართველო
უცხო ენასა და დიალექტებზე საგამომცემლო სამმართველო

Dini Yayınlar Genel Müdürlüğü
Yabancı Dil ve Lehçelerde Yayınlar Daire Başkanlığı
Üniversiteler Mah. Dumlupınar Bulvarı
No:147/A 06800 Çankaya/Ankara/TÜRKİYE
ტელ: +90 312 295 72 81
ფაქსი: +90 312 284 72 88
e-posta: yabancidiller@diyanet.gov.tr

gviyvarxar

Suamavalo

თურქეთის რესპუბლიკის რელიგიის საქმეთა სამმართველო

Zvirfaso

sadiq ialsizuCanlar

Sen samyaros fuZe xar, guli xar, arsebobis Tvalis Cini da naTeli xar.

samyaro Seni nakvaleviTaa gasxivosnebuli.

SeniT daibada samyaro.

Cveni ambavic SeniT daiwyo.

Seni siyvaruliT iwvis da Seni naTeliT ivseba Cveni gulebi.

Sen xar qebuli, Semqebeli da Tavad qeba.

Sen xar RvTiT boZebuli yvelaze didi saCuqari.

Cvenma arsebobam SeniT hpova suni da feri.

Sen iyavi gamorCeuli, wiTeli vardi da vardis surneli.

Sen gamomSral miwaze movlenili wvima xar.

SeniT daiwyo da grZeldeba Cveni Tavgadasavali.

Tavad oboli sxvebs mfarvelobdi, nugeSs scemdi, upatronoTa patroni, sasowarkveTilTa imedi iyavi.

bilali umecari iyo da eznis kiTxvisas sityvebs sworad ver warmoTqvamda.

erTxelac, roca erTma megobarTaganma daiCivla „S“-s magivrad „s“-s ambobso, Sen brZane, rom RmerTis winaSe bilalis mier warmoTqmuli „s“ iyo „S“.

es ase gvesmis dResac.

Zvirfaso Suamavalo!

Sen xar elCi, romlis moralsac yurani edo safuZvlad.

Sen xar Tavad wyaloba da samarTlianobis gansaxiereba.

SeniT daiwyo da grZeldeba Cveni imedi.

uSenod sicocxlec ki SensaviT obolia.

yoveli Seni xsenebisas Cvens gulebSi xelaxla cocxldeba Sens mier motanili RvTiuri gzavnili.

Seni siyvaruli Cveni arsebobis dacvaa. es viciT da amsve vambobT dResac.

Cven sikvdilic ki gviyvars, radgan is aris gza Seni nakvalevis naTelis xilvisa.

Sen samyaros guli xar.

Cveni mzera isev da isev Senskenaa mopyrobili.

Cven jer kidev imis natvraSi varT, rogor SemovideT Sens CrdilqveS.

es aris Cveni dardi.

dae, Senma sunTqvam Secvalos Cveni klimati.

dae, gaifantos tkivili.

dae, SevimSraloT epoqis cremli.

dae, Cveni udabno baRnarad gadaiqces.

Suamavalo!

ra lamazi wvima xar, Sen!

senai demirji

im dRes, iq...

roca qari im monatrebaze gveCurCuleboda, romelsac samyaroSi wonasworoba ar gaaCnia.

im dRes, iq...

roca dRis naTelma yvelaze naTeli varskvlavis movlinebas miegeba.

im dRes, iq...

iq, sadac mwyurvale sulebi wyals elian, ise elodnen.

im dRes, iq...

mTebi gasxivosnda da horizontze usazRvro imedi gamoCnda.

misi gzis moTvalTvale bavSvebis saxeze rom udabnos yviTeli qviSa iyo, is unda vyofiliyavi. im dRes iq unda vyofiliyavi. rodesac bavSvebi Seni movlinebis sixaruls gamoxatavdnen, iq unda vyofiliyavi.

im dRes is erTi romelime wamwami unda vyofiliyavi, romelic samyaros sanukvari elCis movlinebis momlodine moxucis Tvalebs Crdilavda. im dRes iq unda vyofiliyavi. ar viyavi. samwuxarod Sens momlodineTa Soris ar viyavi.

magram dRes me aq var, sanukvaro. im qalaqSi var, romelsac Seni Tvalebi uyurebda. im mihrabs Sevaxe Subli, romelsac Seni sityvebi esmoda. peSviT is miwa aviRe, romelzec fexi gedga. uhudSic muxli moviyare. dRes aq var.

vici, rom davagviane. saxeze sasowarkveTa metyoba, radgan maT Soris ar viyavi, vinc aq iyo da gelodeboda. amis gamo var ase sulSewuxebuli. Cemi mizania viyo maT Soris, vinc Sen gelodeboda. Cemi aseTi dagvianeba, minda, rogorme am miwaze saxis SexebiT, cotaTi mainc gamovasworo. axla cisken mivbrundi, saiTac Sen mzera migipyria. am Cems gamomSral guls medinas wvimebiT gacocxleba swyuria. Cemi gamomxmari guli im monatrebas iziarebs, romelic gamosamSvidobebeli qadagebisas iq myof bavSvebs hqondaT. hijris sixaruls da Suamavlis imeds daveZeb. Sen xelaxla ibadebi Cvens sulSi. xelaxla erevi Cvens sunTqvas. Cven im patara bavSvebiviT xmamaRla gamovxatavT sixaruls.

Sengan momdinare sulieri sazrdoTi isev cocxldeba Cveni gamomSrali gulebi.

Sen xar is ankara wyaro, romelmac WeSmariteba unaklod mogvtana. Sen xar kriala sarke, romelmac masze movlinebuli WeSmariteba zustad airekla da gadmogvca. Sen xar wvima, romelic ise gveRvreba, rom RvTiuri gzavnilebis simZimes ar gvagrZnobinebs.

Sen CvenTvis macocxlebeli xar, rogorc wvima. aravis gamoarCev da yvelas Tanabrad, blomad uZRvni Senzed movlenil RvTiur wyalobas. Sen xar „yvela drois yvelaze lamazi wvima“.

yovelTvis Rrubeli dagyveboda da es tyulad ar iyo. mTeli samyaro iyo Tavmoyrili Sens irgvliv. Cvens gulebSi Sen Semoitane vardis surnelovani sigrile.

gagonili maqvs, rom erT wvimian dRes sakinZe gaixseni, xelebi maRla aRapyre da wvimas Seni sxeulis dasvelebis neba mieci. Sen is wvima xar, romelic gvalvisgan daxeTqil gulebs gvigrilebs da gvimTlianebs. Sublze wveTebad gveRvrebi, raTa piroba gavixsenoT.

Sen wvima xar.

gvawvimxar.

rogorc mTis kalTebidan nakadulebi,

Cveni gulebidan sityvebad moedinebi.

nakadulebis sigrile Sens sityvebSia Semonaxuli.

uSenod wyalic ki tuCebs dawvavda,

uSenod wvima tyulad idenda.

Sen xar Zaxili udabnodan

uSenod Cveni gulebi udabnoa.

da Seni siyvaruli gvinaTebs gulebs.

gviyvarxar Suamavalo

omer ilmaz

upirveles yovlisa unda vicodeT, rom siyvaruli gulis saqmea. rogorc Cveni religia, ise kultura da literaturuli istoria siyvarulTan damokidebulebaSi sakmaod informaciuli da mdidaria. siyvarulze bevri dawerila da istoriidan gvaqvs cnobili magaliTebic.

Turqi xalxis mier samSoblos, droSis, eznis, Suamavalis da msgavsi siwmindeebis mimarT siyvaruli gansakuTrebulia. aq mxolod Suamavlisadi siyvarulze visaubrebT.

Suamavlisadmi siyvarulze saubrisas gvaxsendeba misi winaswarmetyveleba, romelic stambolis aRebas da rogorc sardlis, ise meomrebis qebas Seexeba. Suamavalma brZana, rom stamboli aucileblad gaTavisufldeboda da man Seaqo is sardali da jariskacebi, vinc amaSi monawileobas miiRebdnen.

rogorc cnobilia stambolis aReba faTih sulTan mehmedis saxels ukavSirdeba da es movlena TurqeTis istoriaSi udidesi mniSnelobis matarebelia.

aseve cnobilia, rom faTihis mama, sulTani murad meorec yovel sam RameSi erTxel Suamavals sizmrad naxulobda da Tu ase ar moxdeboda oTaxSi iketeboda da tiroda. gadmocemis Tanaxmad mehmed mesamec Suamavlis xsenebaze fexze wamomdgara. sulTan ahmed pirvelma ki gvirgvinis Sida mxares Suamavlis fexis suraTi daaxatvina da ise ixuravda Tavze.

sulTnebis aseT damokidebulebis Semdeg Suamavlisadmi didi siyvarulis gavlena igrZnoboda poeziaSi da zogadad xelovnebaSi. mravali leqsi, xotba dawerila da adamianTa gulebisken gza gaukvlevia. mraval poetTa Soris erT-erTi suleiman Celebia (gardaicvala 1422 wels) romelmac Suamavlis dabadeba leqsad aRwera.

Suamavali da
bavSvebisadmi siyvaruli

doc. selim ozarslan

siyvaruli viRacis an raRacis mimarT siaxlovisa da gansakuTrebuli damokidebulebis gamomxatveli grZnobaa. adamianis siyvaruli RmerTis siyvarulisgan momdinareobs. yuranSi RmerTis erT-erTi saxeli da Tvisebaa „vedud“, romelic sikeTis momtans, msaxurTa moyvaruls, Semwynarebels niSnavs, romelic uTuod siyvaruls imsaxurebs.

yuranSi nabrZanebia:

„da patieba SesTxoveT Tqvens RmerTs da mere moinanieT mis winaSe. ueWvelad, Cemi RmerTi mwyalobelia, moyvarulia.“ (hud 90)

„da igia mimtevebeli, moyvaruli,“ (buruj 14)

Suamavlis siyvarulisadmi damokidebulebaSi adamianebisadmi usazRvro siyvaruli igrZnoba. siyvaruli adamians warmoudgenel dinamizms aZlevs. usiyvarulod ki adamians arc sakuTari Tavis, arc ojaxis da arc sazogadoebisTvis sargabalis motana ar SeuZlia. siyvarulia urTierTobis masazrdoebeli Zala. adamianTa Soris adamianuri da moraluri komunikaciis wyaro, ra Tqma unda siyvarulia. siyvaruli da urTierTgageba aris xelSemwyobi saimisod, rom warmoiqmnas natifi grZnobebi. ufro metic, amaT gareSe natifi grZnobebi ver iarsebebs. gamomdinare aqedan, adamianuri cxovrebis safuZvels siyvaruli warmoadgens.

aseve siyvarulia gza imisa, rom rwmenis sitkboebas CavwvdeT. Cvens am mosazrebas Suamavlis hadisi amyarebs: „Tu adamians es sami ram gaaCnia rwmenis sitkbos igrZnobs: RmerTi da Suamavali sakuTar Tavze da sxvebze metad uyvars. vinc uyvars, mxolod RvTis gulisaTvis uyvars.rodesac RmerTi mas urwmunoebisgan ixsnis, isev urwmunoebaSi dabrunebas cecxlSi Cavardnis msgavs borotebad aRiqvams.“ 9buhari, ebu abdullah muhammed b. ismail. (sahihi buhari, iman16)

Suamaval muhammedis siyvarulis gagebis safuZveli RvTis gulisaTvis siyvarulia, anu vinc uyvars, mxolod RvTis gulisaTvis uyvars.

mas adamianebi RvTis gulisaTvis uyvarda da sxvebsac mxolod da mxolod RvTis gulisaTvis siyvarulisken mouwodebda.

ebu hureire mogviTxrobs: vficav RmerTs, rom Tu ar iwamebT samoTxes ver ixilavT da Tu erTimeore ar geyvarebaT srulyofili morwmune ver gaxdebiT“. (muslim, iman 93)

„ rac giyvarT da sakuTari TavisTvis gsurT, sxva muslimebisTvisac Tu ar SeiyvareT da ar usurveT morwmune ver iqnebiT“. (buhari, iman, 13; muslim iman, 71-72)

RvTis gulisaTvis erTimeoris moyvaruli adamianebisgan Semdgari sazogadoeba mSvidobianad, keTilganwyobiT savse garemoSi icxovrebs, romelTaTvisac ganxeTqileba, Suri da mtroba ucxo iqneba. swored aseTi sazogadoebis Camoyalibebaa RvTiuri gzavnilis mizani.

samyaros wyalobad movlenili Suamavali mogviwodebda urTierTsiyvarulsa da pativiscemas. aseve gvirCevda, rom es siyvaruli da pativiscema gamogvexata. „roca adamians morwmune Zma uyvars, es mas acodinos“. (ebu davud, edeb, 113)

islamis mixedviT adamianis siyvaruli RvTisadmi siyvarulidan momdinareobs. diadi RmerTi ase brZanebs:

„rom Casvi igi zandukSi, Semdeg CauSvi mdinareSi , amgvarad, igi gamoitanos mdinarem napirze. aiyvans mas Cemi mteri da misi mteri.“ da gadmovasxi me Senda siyvaruli Cemgan, raTa aRzrdiliyavi Cemi mfarvelobis qveS!“ (taha 39)

gamomdinare aqedan, visac adamianebi uyvars da es misi cxovrebis wesadaa naqcevi, mas RvTisadmi siyvaruli aqvs gaTavisebuli. iyo aseTi adamiani, raoden sasiamovnoa.

Suamavlis siyvaruli
bavSvebis mimarT

meores mxriv Suamavlis siyvaruli bavSvebis mimarT warmoudgenlad maRalia. misi damokidebuleba bavSvebis mimarT, maTdami siyvaruli, maTze miniWebuli mniSvneloba misive cxovrebiTaa naCvenebi da warmodgenilia misive sityvebsa da qmedebebSi.

aq unda gavixsenoT Suamavlis erT-erTi SviliSvilis, zeinebis vaJis avadmyofiba da am dros Suamavlis qceva. erTxel SuamavalTan misive qaliSvilis, zeinebisgan macne movida, rom misi vaJi mZimed iyo avad da sikvdils ebrZoda. Suamavalam macnes uTxra ukan wasuliyo da Tavisi qaliSvilisaTvis eTqva, rom sicocxlis Cuqebac da misi warTmevac diadi RmerTis neba iyo. yvelaferi RvTiT dadgenili garkveuli droiTaa amqveynad. moiTminos da am moTminebisTvis RmerTisgan jildos elodoso, -ubrZana Suamavalma. macne wavida, magram cota xanSi isev ukan mobrunda. zeinebi aucileblad mis misvlas itxovda. Suamavali maSinve adga da masTan erTad ramodenime misi megobaric wavida. yvelani zeinebis saxlSi mividnen. rodesac bavSvi Suamavals misces ukve momakvdavi iyo da ukanasknel wuTebs iTvlida. Suamavals Tvalebidan cremli wamouvida. sad ibni ubadem hkiTxa, Tu ra iyo es. es cremli wyalobaa, romelsac RmerTi adamianTa gulSi aTavsebs. RmerTi mxolod maT Seibralebs, visac sxvaTa Sebraleba ZaluZso, -upasuxa Suamavalma.

Suamavlis damokidebulebas bavSvebis mimarT Semdegi magaliTiT aRwers Suamavlis Svilobilis, zeidis vaJi usame. „RvTis Suamavali erT muxlze me damisvamda, xolo meoreze -hasans da CvenTvis sikeTes da bednierebas evedreboda RmerTs“. (buhari, edeb, 22)

Suamavlis bavSvebTan damokidebulebis aRweris mizniT sxva magaliTebic gvinda moviyvanoT:

aqra bin hadisi gadmogvcems, rom man dainaxa rogor efereboda Suamavali Tavis SviliSvils, hasans. amis Taobaze aqras uTqvams, aTi Svili myavs da arcerTs jer ar movferebivar da ar mikocniao. amis Taobaze Suamavals ubrZanebia, vinc ar aris Semwynarebeli, RmerTi arc mas Seiwynarebso.

enesis gadmocemiT, Suamavali bavSvebs Seereoda da TamaSbda xolme. (buhari, edeb, 68, 122)

Suamavals uyvarda bavSvebi, zrunavda maTze da safrTxeebisgan icavda. is ambobda, rom adamians aseTi qceva jojoxeTis cecxlisgan gadaarCenda. is Zalian didi mzrunvelobiTa da yuradRebiT ekideboda ojaxis wevrebs. enesi mogviTxrobs:

„me aravin minaxavs iseTi, romelsac Suamavalis msgavsad yvareboda col-Svili, ojaxis wevrebi da is adamianebi, romlebic mis mzrunvelobas saWiroebdnen. Suamavlis vaji ibrahimi medinas maxloblad erT-erT maRal sofelSi ZiZasTan iyo mibarebuli.Suamavali mis sanaxavad dadioda da Cvenc davyvebodiT. Suamavali ibrahims xelSi aiyvanda, akocebda da isev ukan brundeboda“.

samyaros wyalobad movlenil Suamavals gansakuTrebiT oblebi uyvarda da maTze mudmivad zrunavda. maT Soris Tu vinme mosamsaxure iyo, an iZulebuli iyo emuSava, Suamavali yuradRebas aqcevda da maTi saWiroebebis dakmayofilebas cdilobda.

erTxelac Suamavali tansacmlis gamyidvelTan mivida da oTx dirhemad erTi perangi iyida. iqidan gamosuls win erTi Raribi medineli Sexvda da sTxova is perangi misTvis mieca, radgan Zalian sWirdeboda. Suamavalma misca mas perangi, ukan gabrunda da isev perangi iyida. gareT gamosulma naxa, rom erTi, patara mosamsaxure gogona tiroda. Suamavali maSinve masTan mivida da tirilis mizezi hkiTxa. gogonam uTxra, batonma fqvilis sayidad ori dirhemi gamomatana da davkargeo. Suamavalma darCenili ori dirhemic im gogonas misca, magram gogona tirils mainc ganagrZobda. Suamavalma uTxra, dakarguli ori dirhemi ukve gaqvs, kide raRatom tirixaro. saxlSi davagviane da meSinia ar mcemon, amitom vtirivaro. Suamavalma gogonas xeli Cahkida da uTxra, nu geSinia, erTad wavideTo. Suamavalma saxlamde miacila gogona da iq myofebs miesalma. mrolod mesame misalmebaze upasuxes. Suamavalma hkiTxa, ratom ar upasuxes pirvelive misalmebaze. saxlis patronma upasuxa, rom mas surda rac SeiZleboda metjer moesmina Suamavlis salami da amitom daugviana pasuxi.Suamavalma saxlis patrons uTxra, rom maTi mosamsaxure gogona SeSinebuli iyo, radgan cemis eSinoda, amitom movacile saxlamdeo. saxlis patronma ki upasuxa, radgan es gogona Seni aq mosvlis mizezi gaxda, me mas vaTavisufleb monobisgan da is ukve Tavisufaliao. Suamavalma RmerTs madloba Seswira, radgan aTi dirhemi imdenad baraqiani gamodga, rom erT Raribs Caacva da msaxuri gogona gaaTavisufla.

diax, ase uyvarda Suamavals bavSvebi da Cven misgan bevri ram gvaqvs saswavli.

Suamavali da axalgazrdebi

prof. abdurrahman CeTin

axalgazrdobis mniSvneloba

yoveli qveynis yvelaze didi energiis wyaro axalgazrda Taobaa. Tu es energia usargeblod darCa an aramiznobrivad iqna gamoyenebuli, sazogadoebas didi ubedureba elodeba. ufro metic, Tu es energia damangreveli da negatiuri mimarTulebiT warimarTa, es iqneba udidesi Ralati. gamomdinare aqedan, axalgazrdebi sikeTis, siyvarulis da silamazis mxares unda warvmarToT da rwmena, codna da RvTismsaxureba SevayvaroT. sigareti, alkoholi, azartuli TamaSebi, narkotiki da msgavsi mavne Cvevebi axalgazrdebis didi mteria, amitom am mavne Cvevebisgan isini unda davicvaT.

axalgazrdebmac unda icodnen, rom es droebiTi periodia da yovelmxriv energiuli da xelsayreli asaki rigianad moixmaron. axalgazrdebma unda moaxerxon Tavi daicvan garemosgan momdinare negatiuri efeqtebisgan da kargi ganaTleba miiRon. am procesSi RvTismsaxureba da religiuri valdebulebebis Sesruleba araviTar SemTxvevaSi ar unda iqnas ugulebelyofili.

Suamavali gvaswavlis, rom gankiTxvis dRes aucileblad ganvikiTxebiT imis Taobaze, Tu sad da rogor davxarjeT axalgazrdobis wlebi. (Tirmizi, qiameT, 1)

yurani axalgazrdebis Sesaxeb

yuranSi SuamavalTan erTad sxva Suamavlebis cxovrebis magaliTebicaa gadmocemuli magaliTad, Suamavali ibrahimi jer kidev axalgazrda iyo, rodesac kerpTayvanismcemlobas brZola gamoucxada.

1. „mere isini daamsxvria nawil-nawilad, garda maTgan didisa , egebis maT misTvis miemarTaT!

2. Tqves: „vin moeqca ase Cvens RvTaebebs? ueWvelad, igi usamarTloTagania!“

3. uTxres : ,,gavigoneT, ymawvili, saxelad ibrahimi augad ixseniebda maT.“

4. Tqves: „maS, moiyvaneT igi xalxis Tvalwin, egebis maT daamowmon!“

5. uTxres : „hei, ibrahim! gana Sen moeqeci ase Cvens RvTaebebs?“

6. miugo: „ara, iqneb es hqmna maTgan udidesma. maS, hkiTxeT maT , Tuki SeZleben pasuxis gacemas!“ (enbia 58-63)

yuranSi aseve moTxrobilia silamaziT ganTqmuli Suamavlis, iusufis Sesaxeb, romelmac yvelanair cdunebas gauZlo da Rirseba daicva. axalgazrdebisTvis es kargi magaliTia.

aseve yuranSi moTxrobilia gamoqvabulis megobrebis ambavi, romlebic aseve axalgazrdebi iyvnen.

1 „nuTu Sen gegona, rom gamoqvabulis xalxi da rayimi saocari iyo Cvens saswaulTagan?

2 aki, Wabukebma Tavi Seafares gamoqvabuls da Tqves: „RmerTo Cveno! gviboZe Sengan wyaloba da dagvidgine Cvens saqmeSi sikeTe-warmateba!“

3 amgvarad Cven yurebi davuluqeT maT gamoqvabulSi mravali wliT.

4 mere Cven gamovaRviZeT egeni, raTa gagvego romeli jgufi ukeT gamoiTvlida ramdeni weli dahyves .

5 Cven mogiyvebiT Sen maT ambavs WeSmaritebiT. ueWvelad, egeni iyvnen Wabukebi, romlebmac irwmunes TavianTi RmerTi da gavuZliereT wrmena WeSmaritebisa.

6 da Cven simtkice movavlineT maT gulebze; aki, fexze wamodgnen da Tqves: „Cveni RmerTi caTa da qveynis meufea! Cven ar vscemT Tayvans mis garda sxva RvTaebas, rameTu maSin zRvars gadavalT da tyuils vityviT!

7 ai , eseni Cveni xalxia, maT daidgines mis garda RvTaebebi. ratom ar moitanes maT winaaRmdeg cxadi mtkicebani? maS, vin aris imaze usamarTlo, vinc sicrues Txzavs allahze?“

8 rakiRa gaecaleT maT da ar eciT Tayvani, garda allahisa, maS, gamoqvabuls SeafareT Tavi. mogmadlos Tqven Tqvenma RmerTma Tavisi wyalobisgan da keTil inebos TqvenTvis Tqveni saqmis meoxeba!

9 da dainaxav Sen, roca mze amodis gadaixreba gamoqvabulis xalxis marjvena mxares da roca Cadis - marcxena mxares. xolo isini arian mis farTo sivrceSi. ai, es allahis erT-erTi saswaulTagania. da visac allahi daadgens WeSmarit gzaze, igi namdvilad WeSmarit gzas adgas. da visac aacdens WeSmarit gzas, damdgens WeSmarit gzaze ver upovi mas Semwed!

10 da gegoneba, rom maT RviZavT, arada sZinavT. Cven vucvlidiT maT gverds xan marjvniv, xan marcxniv. maTi ZaRli SesasvlelTan iwva, win gamoweuli TaTebiT. Sen rom dagenaxa isini axlodan, uTuod Tavqudmoglejili ukuiqceodi maTgan, da diaxac SeZrwundebodi SiSiT.

11 amgvarad gamovaRviZeT isini, rom erTmaneTi gamoekiTxaT . erTma maTganma Tqva: „ramden xans dahyaviT?“ miuges: „davhyaviT Cven dRe an dRis raRac monakveTi.“ Tqves: „Tqveni RmerTi ukeT uwyis, ramdenic dahyaviT. maS, gagzavneT erTi Tqvengani qalaqSi Tqveni vercxlis fuliT. SeaTvalieros romeli saWmelia ukeTesi da misgan Tqven dasapurebi mogitanoT, magram sifrTxile gamoiCinos da Tqveni arseboba ar miaxvedros aravis.

12 ueWvelad, isini Tu xelT gigdeben, Cagqolaven Tqven an mogaqceven TavianT rjulze. maSin veRarasodes iqnebiT netarni!“

13 da amgvarad vamcneT maT, raTa scodnodaT, rom allahis aRTqma WeSmaritia da rom ar arsebobs saaTSi eWvi. aki, kamaTobdnen erTmaneTSi maTi mdgomareobis Sesaxeb. da Tqves: maS, aageT maTze nageboba. maTi RmerTi ukeT uwyis maT! romelTac TavianTi sityva gaitanes, Tqves: „Cven uTuod avagebT maT Tavze meCeTs (salocavs)!“

14 ityvian: samni iyvnen, meoTxe ZaRlio. da amboben: xuTni iyvnen, meeqvse ZaRlio. Casaqolad dafarulisa . da amboben Svidni iyvnen, merve ki ZaRlio. uTxari: „Cemi RmerTi ukeT uwyis maT raodenobas. aravin icis maT Sesaxeb, garda mciredisa. da ar ikamaTo maT Taobaze, garda cxadisa. maT Sesaxeb maTgan aravis SeekiTxo!“ (qehf 9-22)

Suamavali da axalgazrdebi

Suamavlis pirveli mimdevrebi sul axalgazrdebi iyvnen. Suamavals uyvarda axalgazrdebi da gansakuTrebul mniSvnelobas aniWebda maT. axalgazrdebsac Suamavali Zalian uyvardaT.

zeid bin harise pataraobaSive tyved Cavarda da Suamavlis meuRles, hatijas monad mihyides. rodesac hatija Suamavals colad gahyva zeidi msaxurad dauyena. zeidis mama didi xani eZebda Svils, bolos gaigo sadac iyo, movida da Suamavals sTxova zeidi gaeTavisuflebina. Suamavalma gaaTavisufla zeidi da uTxra mamas gahyoloda, magram zeidma kategoriuli uari ganacxada da Suamavals uTxra, Cemi mamac da dedac Sen xaro. (ibn hajer askalani el isabe, 1, 563)

Suamavali axalgazrdebs Secdomebze ise miuTiTebda, rom guls ar atkenda da gamosworebis Sanss aZlevda.

Suamavlis muazintagan erT-erTi ebu mahzure iyo. is, sanam gamuslimdeboda manamdel dros ase ixsenebs: Suamavali huneinis laSqrobaSi imyofeboda. me meqeli axalgazrdebis erT-erT jgufTan erTad viyavi. Suamavlis muezinma eznis kiTxva daiwyo. Cven muezinis sityvebs vimeorebdiT da davcinodiT. Suamavalma gaigona es. ezani rom damTavrda Suamavalma TavisTan dagvibara da gvkiTxa, Tqvens Soris romels aqvs yvelaze kargi xmao. yvelam Cemze miuTiTa. Suamavalma me damitova da sxvebi gauSva, Semdeg momibrunda da miTxra, ezani waikiTxeo. me verc Suamavals vitandi da verc ezans, magram gamouval mdgomareobaSi viyavi da mis win davdeqi. Suamavalma piradad maswavla eznis sityvebi da mec wavikiTxe. ezani rom davamTavre Suamavalma qisa gadmomca, romelSic vercxlis fuli iyo da damloca. me vTxove neba moeca da meqaSi ezani wamekiTxa. Suamavalma neba damrTo. swored am dros Cemi uaryofiTi damokidebuleba misdami ukvalod gaqra da mis magivrad uzomo siyvaruli da pativiscema vigrZeni. meqaSi rom davbrundi Suamavlis brZanebiT muezini me gavxdi.

erTxel, omaris vaJi abdullahi SuamavalTan erTad amalaSi iyo da erTad mgzavrobdnen. abdullahi axalgazrda da swraf aqlemze iyo amxedrebuli, romelic mamamisis sakuTreba iyo. gzaSi misma aqlemma Suamavlis aqlems gaaswro, ris gamoc iqve mimavalma omarma Svils dauZaxa, rom Suamavlis win gasvlis ufleba aravis hqonda. amis Taobaze Suamavalma omars uTxra, rom is aqlemi misTvis mieyida. omari daTanxmda SeTavazebas da Suamavalma aqlemi iyida. aqlemis safasuris gadaxdis Semdeg Suamavali abdullahs miubrunda da uTxra, rom am aqlems Sen gCuqni da rogorc mogesurveba ise moiqecio. (buhari, hibe 25)

Suamavali axalgazrdebs mniSvnelovan davalebebs aZlevda. islamis gavrcelebis procesSi, sxvadasxva mxareSi maswavleblebad, umeteswilad axalgazrdebs miavlenda xolme. magaliTad muazi, romelic iemenSi miavlimes, oci wlis ymawvili iyo.

aqabes pirveli SeTanxmebis Semdeg, Suamavalma medinelebis swavla-ganaTlebis mizniT musab bin umeiri miavlina, romelic im dros 35 wlis iyo.

Suamavlis avadmyofobamde mcire xniT adre Samisken wasasvlelad jars amzadebdnen. Suamavalma am jaris sardlad usame bin zeidi daniSna da am dros usame mxolod 20 wlis iyo.

rCevebi Suamavlisgan

Suamavali mraval rCevas gvaZlevs, romlebic axalgazrdebTan erTad, yvela asakis adamianebs Seexeba. amjerad mxolod or rCevas SemogTavazebT.

Suamavali brZanebda: „sanam xuTi ram mova, manamde xuTi ramis fasi icodeT: sikvdilis mosvlamde- sicocxlis, avad gaxdomamde-janmrTelobis, dro rom aRar geqneba manamde -Tavisufali drois, siberis mosvlamde-axalgazrdobis da siRaribemde-simdidris“.

Suamavali Rrmadmorwmune axalgazrdebs sasixarulo jildos uwinaswarmetyvelebda: „arsebobs xuTi kategoriis adamiani, romlebsac gankiTxvis dRes RmerTi Tavisi arSis CrdilSi davanebis uflebas miscems: samarTliani mmarTveli, RvTismsaxurebiT, swori cxovrebiT aRzrdili axalgazrda, namazis sistematiurad Semsrulebeli, romelsac guli meCeTisken siyvaruliT miuwevs, RvTis gulisaTvis visac uyvars da am siyvarulis gamo dauaxlovdeba, an daSordeba“...

Tema rom SevajamoT, yoveli qveynis yvelaze didi energiis wyaro axalgazrda Taobaa. Tu es energia usargeblod darCa an aramiznobrivad iqna gamoyenebuli, sazogadoebas didi ubedureba elodeba. ufro metic, Tu es energia damangreveli da negatiuri mimarTulebiT warimarTa, es iqneba udidesi Ralati. gamomdinare aqedan, axalgazrdebi sikeTis, siyvarulis da silamazis mxares unda warvmarToT da rwmena, codna da RvTismsaxureba SevayvaroT. sigareti, alkoholi, azartuli TamaSebi, narkotiki da msgavsi mavne Cvevebi axalgazrdebis didi mteria, amitom am mavne Cvevebisgan isini unda davicvaT.

axalgazrdebmac unda icodnen, rom es droebiTi periodia da yovelmxriv energiuli da xelsayreli asaki rigianad moixmaron. axalgazrdebma unda moaxerxon Tavi daicvan garemosgan momdinare negatiuri efeqtebisgan da kargi ganaTleba miiRon. am procesSi RvTismsaxureba da religiuri valdebulebebis Sesruleba araviTar SemTxvevaSi ar unda iqnas ugulebelyofili. Suamavali axalgazrdebs Secdomebze ise miuTiTebda, rom guls ar atkenda da gamosworebis Sanss aZlevda.

Sauamavlis mier saojaxo cxovrebaSi Setanili siaxleebi

prof. mehmed soisaldi

samyaros wyalobad movlenili Suamavali 14 saukunis win dedamiwas moevlina da samyaros horizontze mzis msgavsad amobrwyinda. misi movlinebiT kacobriobam Rirseba daibruna da borotebis nacvlad samarTlianoba, Zaladobis magivrad simarTle da tyuilis magivrad WeSmariteba damkvidrda. daimsxvra umecrebisa da monobis borkilebi da gza mieca ganaTlebasa da Tavisuflebas. qalebi ukve aRar iyvnen vaWrobis sagani sazogadoebaSi Rirseuli adgili daimkvidres.

Suamavali iseT periodSi moevlina dedamiwas, rom istorikosebma im periods „umecrebis xana“ uwodes. im peridSi kacobriobis Tavze borotebis, urwmunoebisa uzneobis mZime Rrublebi iyo Camowolili. swored aseT dros kacobrioba liders, mxsnels, WeSmariti gzis maCvenebels elodeboda.

rodesac Suamavali dedamiwas moevlina sruli wyvdiadi iyo. Semdeg man 23 welSi, ase mokle droSi gaanaTa adamianTa goneba da sibnelidan sinaTleze gamoiyvana isini.

Suamavalma yvelafers mniSvneloba da siRrme SesZina. cxovrebis mraval sferoSi revolucia moaxdina da kacobriobas sruliad axali Rirebulebebi SesTavaza. aseve gansakuTrebuli mniSvneloba mieniWa ojaxur instituts. sanam mis mier motanili Rirebulebebis CamoTvlas daviwyebT, manamde umecrebis xanis ojaxuri instituciis mdgomareobaze gvinda gesaubroT.

islamamdel periodSi qals aranairi fasi ar gaaCnda.

mas arc ojaxSi da arc sazogadoebaSi Sesaferisi pativiscemiT ar eqceodnen.

qalebi vaWrobis sagnad miiCneodnen da SesaZlebeli iyo maTi yidva-gayidva.

ufro metic, islamamdel periodSi mimdinareobda kamaTi imis Taobaze Tu ra iyo qali, hqonda Tu ara suli da ase Semdeg.

sazogadoebaSi qali mudmivad daCagvrisa da damcirebis sagani iyo.

axalSobil gogonebs cocxlad miwaSi marxavdnen.

ojaxSi qali ukiduresad iCagreboda.

mamakacebs ufleba hqondaT mraval qalze eqorwinaT da am mxriv raodenoba SezRuduli ar iyo.

Suamavalma RvTiT movlenili yuranis wyalobiT ojaxsa da qals Rirseba da mniSvneloba SesZina.

islamma ojaxis instituti myar safuZvlebze daafuZna. islami gvaswavlis, rom ojaxis dacva mTliani sazogadoebis dacvaa. aseve samarTliani wesebi dadginda qorwinebis aqtisa da ojaxSi colsa da qmars Soris ufleba-movaleobebis TvalsazrisiT.

„da ar miuaxlovdeT mruSobas! ueWvelad, igi znedacemuloba da cudi gzaa.“ (uisra 32)

„...da ar gaekaroT sibilwes, cxadsac da dafarulsac,“ (enam 151)

rogrc aiaTebidan Cans, RmerTi brZanebs, rom jansaRi ojaxis Seqmnis procesSi da Semdegac ukiduresad mniSvnelovania siZvasa da mruSobas kategoriulad undagavemijnoT da axlosac ar gavekaroT. colic da qmaric valdebulni arian ojaxis Rirseba, sindisi, namusi da patiosneba daicvan.

Suamavalma, Tavisi swavlebiT, ojaxi samoTxis baRnaridan erT-erT baRad aqcia. garda amisa, is gvaswavlida: „samoTxe dedebis ferxTiTaa“.

Suamavlis swavlebis mixedviT ojaxis Seqmnis mizezi da safuZveli colsa da qmars Soris urTierTsiyvarulia. RmerTi brZanebs: „misi saswaulebidanaa isic, rom Tqvenganve gaaCina Tqveni mewyvile, raTa ipovoT masSi simSvide, dagidginaT erTmaneTSi siyvaruli da mowyaleba. ueWvelad, amaSi saswaulebia moazrovne xalxTaTvis!“ (rum 21)

islamis mizani adamianebisTvis amqveyniuri da saiqio bednierebis motanaa. islamis mixedviT ojaxi sazogadoebis yvelaze mniSvnelovani institutia, romelic siyvarulsa da pativiscemaze unda iyos damyarebuli. roca ojaxSi urTierTsiyvaruli, pativiscema da urTierTgagebaa, im ojaxSi bedniereba da keTildReoba isadgurebs. sadac siyvaruli da pativiscema araa, iq bednierebasa da simSvideze saubari gamoricxulia. zeviT warmodgenil aiaTSic asea ganmartebuli, rommewyvileebs Soris simSidisa da bednierebis dasamkvidreblad siyvaruli da gulmowyalebaa saWiro.

Suamavali meuRleebs Soris siyvarulsa da pativiscemas rwmenasTan akavSirebs: „rwmeniT yvelaze srulyofili morwmune isaa, vnc zneobrivad yvelaze lamazia. Tqvens Soris saukeTeso isaa, vinc meuRles kargad eqceva“. (ahmed ibn habel, el musned, 4, 47)

yurani qalze Zaladobis uflebas aravis aZlevs. mamakacma qali araviTar SemTxvevaSi ar unda daamciros. kacma unda izrunos qalze da misi moTxovnilebebi gaiTvaliswinos. aseve ukiduresad mniSvnelovania mSoblebis mimarT pativiscema da islamis damokidebuleba am mxriv zogadad cnobilia. Suamavali gvaswavlis, rom yvelaze kargi qceva mSoblebisadmi pativiscemiT mopyrobaa. aRniSnul sakiTxTan dakavSirebiT SemogTavazebT ramodenime aiaTs:

„da dagidgina Senma RmerTma, rom ar eTayvanoT aravis, garda misi da keTilad moeqceT mSoblebs. Tu mSobelTagan erT-erTi an orive miaRwevs siberemde, ar uTxra: „uh!“ da ar gauwyre maT da lamazi sityva uTxari!“ (isra 23)

„da ubrZane Sens ojaxs locva da iyavi momTmeni masze. Cven ar gTxovT sarCos, Cven Tavad gasazrdoebT Sen. xolo keTili aRsasruli RvTismoSiSebisTvisaa!“ (taha 132)

ojaxis wevrebis mimarT arsebuli ufleba-movalebebis Sesruleba-arSesrulebis gamo RvTis winaSe pasuxismgeblobis sakiTxi dadgeba. im dRes, roca adamians sxva veraferi daexmareba garda rwmenisa da sakuTari keTili saqmeebisa, adamiani am yvelafris gamoc ganikiTxeba. Sesabamisad, Cven valdebulni varT vicodeT ojaxis winaSe valdebulebebi da SevasruloT isini.

amasTanave, islamis mixedviT upiratesoba erT qorwinebas eniWeba.

Suamavalis ojaxuri modeli

aq warmogidgenT ojaxur models, romelsac Suamavali gvirCevs:

1. upirveles yovlisa, ojaxi siyvarulze, urTierTgagebasa da Semwynareblobaze unda damyardes.

2. qorwilnebaSi aseve mniSvnelovani principia morwmunoeba.

abdullah bin amris gadmocemiT, ojaxis Seqmnis dros Suamavali gvirCevda, rom upiratesoba morwmuneobisTvis migveniWebina da ara sxva raimis, magaliTad silamazis an simdidrisTvis.

„mxolod silamazis gamo qals nu SeirTavT, radgan TavianTma silamazem (siamayis da ampartavnebis gamo), SesaZloa isini daamdablos. nurc mxolod simdidris gamo SeirTavT, radgan simdidrem SesaZloa zRvars gadaiyvanos isini. iqorwineT morwmunoebis gamo”... (ibn maje, niqah, 6)

3. ojaxis wevrebi erTmaneTs sistematiurad unda locavdnen. yuranSi locva-vedrebis mravali magaliTia mocemuli. maTgan ors SemogTavazebT:

„swored iq Seevedra zaqaria Tavis ufals: „ufalo Cemo, miboZe me Sendami wyalobiT keTili STamomavloba. ueWvelad, Sen xar Semsmeni vedrebisa!“ (ali imran 38)

„romelnic amboben: „RmerTo Cveno! gviboZe Cven sixaruli Cveni col-Svilis saxiT da dagvadgine Cven RvTismoSiSTaTvis winamZRvrad!“ (furyan 74)

4. ojaxis wevrebma erTimeores yovelTvis sikeTisken unda mouwodon da siavisgan daicvan. yuranSi nabrZanebia:

„hei Tqven, romelTac irwmuneT! daicaviT Tqveni sulni da Tqveni ojaxi cecxlisgan, romlis sawvavi adamianebi da qvebia, zemodan angelozni Zlierni da Seubralebelni. ar eurCebian allahs imaSi, rac ubrZana maT da akeTeben imas, rac ebrZanaT.“ (Tahrim 6)

5. ojaxis Sida problemebi moTminebiT, urTierTgagebiT da vedrebiT unda mogvardes.

„hei Tqven, romelTac irwmuneT! nebadarTuli ara gaqvT, ZaliT aiRoT memkvidreobaSi qalebi . an SeaviwrooT imisaTvis, rom waarTvaT, rac migiciaT maTTvis, garda Tu ar CaudeniaT maT aSkara mruSoba. moepyariT maT Rirseulad. Tu Tqven isini gZulT, iqneb gZuldeT rame, allahs ki didi sikeTe Caedos masSi!“ (nisa 19)

srulyofili aravinaa da SesaZlebelia romelime meuRles hqondes naklovanebebi, magram qorwinebis dasawyisSi yvelas unda mieces saSualeba TavianTi dadebiTi mxareebi warmoaCinon da uaryofiTi Tvisebebis aRmofxvraze izrunon. mcire Secdomebis gamo maSinve ganqorwinebis mowadineba swori ar aris.

6. Suamavalis ojaxuri modeli kategoriulad gamoricxavs Zaladobas. Suamavals ojaxuri problemebis mogvarebisas ZaladobisTvis arasodes miumarTavs.

7. Suamavlis ojaxuri modelis mixedviT qali inarCunebs, rogorc pirovnulobas da principebs, ise ekonomiur damoukideblobas. qals ufleba aqvs, islamis wesebisamebr gankargos sakuTari qoneba.

8. ganqorwineba yvelaze bolo gamosavalia. wyvili ganqorwinebis gzas mxolod maSin unda daadges, roca Tanacxovreba ukiduresad gausaZlisia da ganqorwineba mkacrad aqvT gadawyvetili. Suamavali brZanebda: „ganqorwineba erT-erTi im mdgomareobaTagania, romelic RmerTs ar siamovnebs“. (ebu davud, Talaq 3; ibn maje, Talaq 1)

saboloo jamSi adamianis bunebis gaTvaliswinebiT, islamis mizania wyvilebma urTierTsiyvarulisa da pativiscemis niadagze Seqmnan ojaxebi da aRzardon jansaRi Svilebi. Suamavali axalgazrdebs daqorwinebisken mouwodebda da rogorc yvelaferSi, am mxrivac saukeTeso magaliTi Tavad iyo.

WeSmaritebis gzaze wminda elCi

hatije qubra gormez

Senve ambobdi Suamavalo, rom RmerTi Suamavlebs erTmaneTisgan ar ganasxvavebs. „Cven, Suamavlebi erTi dedmamiSvilebis msgavsni varT“, brZane da amiT gvacodine, rom Suamaval adamidan dawyebuli Senamde Suamavlobis jaWvis erT-erTi, anu ukanaskneli rgoli iyavi. sibrZnesTan erTad es iyo Tavmdablobis ubadlo gamoxatuleba.

es Sen iyavi, romlis Sesaxebac iesom iwinaswarmetyevla. Sen moxvedi samyaros wyalobad da bneli Rameebi gandevne naTeliT.

jer kidev dabadebamde mama dakarge, mere pataraobaSive deda da babua da darCi oblad.

Sen mxolod WeSmaritebis motrfiale iyavi. urwmunoebma yvelanairi amqveyniuri jildo da sikeTe SemogTavazes, magram maT mier gamogzavnil sayvarel biZas uTxari, marjvena xelSi mze, marcxenaSi ki mTvare rom momcen, am gzidan ar gadavalo. ukanaskneli amosunTqvisas ki „diad megobarTan, sanetarosTan mivdivar“-o Tqvi da RmerTs miabare suli.

Sen arasodes yofilxar moZalade da arasodes gamogixatavs mciredi mrisxanebac. ojaxis mimarT gansakuTrebuli damokidebuleba gqonda. „Tqvens Soris saukeTeso isaa, vinc ojaxisTvisaa saukeTeso“- brZanebdi da ase cxovrobdi.

yvela Seni Svili, fatimas garda, Senve miabare miwas da Svilebis sikvdiliT gamowveuli tkivili gadaitane. erTaderT qaliSvils ki eubnebodi, mama Suamavali gyavs da amis gamo ar daimedde. icode, WeSmariti gzidan Tu gadauxvev mec ki ver giSvelio. Sen aseTi samarTliani iyavi.

namazis locvisas zurgze asuli SviliSvilebi rom ar Camovardniliyvnen sejdeze ufro didxans rCebodi, mere eferebodi da kocnidi maT. vinc ar Seiwynarebs, ar Tavad iqneba Sewynarebuli, ambobdi Sen.

Sen gvirCie, wvnianis momzadebisas cota meti wyali daasxiT, raTa mezobelze mirTmeva SeZloTo. Sen brZane: „visac mezobeli mSieri hyavs da Tavad maZRari wevs, Cveniani ar aris“. es iyo Tanadgomisa da Semwynareblobis uzado gamoxatuleba.

Sen omis drosac ki samarTlianobas icavdi. meomrebs afrTxilebdi ar ewamebinaT mowinaaRmdege. ar moeklaT qalebi, bavSvebi da moxucebi. ar mikarebodnen sasuliero pirebs. ar moeWraT xeebi da ar gaenadgurebinaT nayofi. ar daexocaT cxovelebi.

es Sen iyavi, romelmac sibnelidan sinaTleze, labirinTidan ki swor gzaze gamogviyvana. Sen brZanebdi, rom Rimi mowyaleba iyo da yvelas mouwodebdi erTimeores Tavazianad mopyroboda.

Sen wminda elCi da didi Suamavali iyavi. RmerTi amouwurav jildos gpirdeba da Sen mas mimdevrebis xsna sTxove. es Sen ufro mets zrunav Cvenze, vidre Tavad Cven SegviZlia vizrunoT sakuTar Tavze.

yuranSi yovlad Seqebuli xar da yoveli codva mogeteveba, magram Sen Rameebs locva-vedrebaSi atarebdi da RmerTs madlierebis cremlebiT evedrebodi.

Suamavlobis periodSi yovelgvari gansacdeli gamoiare. brZolaS dagWres, qvebs gesrodnen, dagcinodnen, Sromobdi, qvebs ezidebodi... hendeqis brZolaSi angelozi jebraili gamogecxada, Seevedre RmerTs da Sens mtrebs wamSi gaanadgurebso, giTxra. Sen ki -„me wyalobis Suamavali var da ara wamebis“-o, -upasuxe.

es imitom, rom Sen samyaros wyalobad movlenili Suamavali xar. Sen siyvaruls Tesavdi da ara -siZulvils. Sen axarebdi adamianebs da cdilobdi ar SeeZulebinaT. Sen aiolebdi da ar arTulebdi.

saxelad muhammed mustafa

suzan CaTaloluk

hei, udabno!

pawawina qviSis marcvlebma mogiyvnen Cemi dardi, rac wamiwamze gadamxda...

Turme zRaparia, realoba megona, tyuili gadga!

rogor moisra sacodavad Rimili, sanaxaobas danatrebuli...

sicocxle sizmaria, sevdiani iavnana...

vici erTia misken mimavali gza,

erTia, vinac guli Cemi waiRo...

gaigone Cemi Zaxili, hei, udabnov. gaigone!

hei, udabnos Svelo!

Ramis wkvaramiviT Sav TvalebSi gimzer da gulSi meRvreba Sens TvalebSi margalitebad qceuli cremli...

miTxari, romelma qarma giCurCula baiaTebi...

miTxari bednierebis saxeli. wyals monatrebuli vardi daWkneba ki udabnoSi?

miambe, raTa es wkvarami Rame gaminaTdes.

hei, udabnos gvelo!

Seni monatreba Cemi monatrebaa da Sen ramdeni weli elodi im sanatrels?

Sens TvalsawierSi dadga is nanatri dro?

dainaxe is, samyaros wyalobad movlenili?

mtredma ra Tqva, an oboba rogor ametyvelda?

miTxari, momiyevi...

momiyevi, raTa suli damimSviddes.

udabnos Sevardeno!

Sens frTebSia Tavisufleba da Cemi suli da Sena xar Cemi mesaidumle.

romeli kldis qimze yaraulobdi Rames?

sevdian xeobebSi vis daeZebdi, visi Tanamgzavri iyavi?

Tvalebi...

Seni ambavi samoTxis ferebiTaa morTuli.

miTxari, rom Cemma sulmac gaigos samyaros wyalobad movlenielis saidumlo.

hei, udabnos nergo!

ram dagaCqara, rom gazrdiliyavi, vis xelebs elodi ase ukideganod?

Seni Crdili mis winaSe warsdga da Sen ase qedmoxrili elodebodi.

momiyevi, ra aris samoTxis samoTxe, vedrebis xibli...

drosa da adgilis miRma, visTan erTad xar?

miTxari, am ukidegano moTminebis qvebs Soris amosuli zafxulis yvavili rogor daWkneba...

udabnos patarav!

ra gulamoskvniT tirixar, Sens gulSi CaRvrili cremlebi me var.

ra iqneba Seni bavSvuri sizmrebi Cemi iyos. eg Seni siwminde me momeci...

saxemRimari sulTnis molodins iwvevs gorebs Camoyolili nakvalevi.

dahkari qusli qvebs, ra iqneba, kidev erTxel dahkari.

dae amoxeTqos zemzemma, peSvebi avivso da suli gavigrilo.

udabnos sulo!

rasac Sen elodebi Cemic sanukvaria, mTavari ZarRvi...

Cemia Sens TvalebSi areklili mTvaris sxivi.

ratom xar am udabnoSi? vin gaxara es usasrulo sixaruli?

sikvdilamde sikvdili rogori bedisweraa, rom mis striqonebSi Seni saxelia damaluli...

es fuWi qveyana...

ganTiads ambavi moaqvs samoTxidan.

CamCurCule is RvTiuri siyvaruli, raTa odiTganve mgloviare sulma gaicinos.

patarav!

mivxvdi, rom yoveli Cemi kiTxvis pasuxi odiTgave cnobilia.

dro, es sizmaria, matyuara barieri.

da siyvarulia, romelsac SeuZlia simSvide mianiWos suls.

da misi siyvaruli, rogorc varskvlavi kveTs udabnos.

Sens vedrebaSi Cemi gulic Sevurie da Cemi sicocxle ukve Sen gekuTvnis.

da yvelaze lamazi vardi me margune da saxelad muhammed mustafa erqvas...

Zvirfaso

iskender fala

qveviT mocemuli striqonebi Zvirfasi Suamavlis sulier da garegnul daxasiaTebas warmoadgens, romelic haqani mehmed beis mier dawerili wignis „hiliei saadeT“ mixedviTaa Sedgenili.

„Tmebi zedmetad grZeli ar hqonda da xveulic ar iyo, odnav talRovani eTqmoda. Tmebs Suaze inawilebda da ukana nawili mxrebamde, xolo wina nawili yurebs ukan hqonda daSvebuli. Tmebi Zalian Savi da surnelovani hqonda.

orive mniSvnelobiT Sublgaxsnili iyo. xorblisfer farTe Sublze, SuaSi naTeli dasTamaSebda.

saxe gasxivosnebuli hqonda da yuradRebiT ver daakvirdebodi. saxe arc savse da arc susti. rodesac ofli wamouvidoda, cvarmodebul vards hgavda. kmayofilebac da ukmayofilebac saxeze etyoboda. grZeli da wvrili warbebi hqonda, romlebic kuTxeebSi moxrili iyo.

wamwamebi Savi da grZeli hqonda.

Tvalebis TeTri nawili Zalian TeTri, Savi nawili ki Zalian Savi hqonda. dRisiT da RamiT erTnairad, saukeTesod xedavda. mis mzeras ver gauZlebdi, amitom TvalebSi yuradRebiT veravin uyurebda.

swori da moxdenili cxviri hqonda, xolo piri arc didi daa rc patara.

kbilebi Zalian TeTri, erTmaneTisgan odnav daSorebuli da sworad ganlagebuli hqonda.

misi sicili mxolod gaRimeba iyo. xmamaRla sicili, gadaxarxareba ar sCveoda.

mrgvali nikapi hqonda, wveri ki Zalian Savi da xSiri. sicocxlis bolomde wveris mxolod 17 Reri gauWaRaravda. wvers Tanabrad ikreWda.

farTo mxrebi hqonda. mxrebze aqa-iq hqonda Tma. mxrebs Soris Suamavlobis beWedi hqonda. saocari sxeulis agebuleba hqonda. msgavsi arc iyo gaCenili. tansacmels umeteswilad TeTrs aniWebda upiratesobas, Semdeg ki mwvanes. misi tanisamosi gamomwvevi arasodes yofila. mTeli cxovrebis manZilze erTdroulad ori xeli tansacmeli ar hqonia.

Tu romelime mxares gaxedva surda mTeli taniT Sebrundeboda xolme. marto saxes ar miabrunebda. Zvalmsxvili iyo, farTe mxrebiT. sxeulis yvela nawili erTimeoresTan harmoniul proporcias qmnida.

saSualo simaRlis iyo. arc dabali iyo da arc ise maRali, rom es TvalSisacemi yofiliyo.

Suamavali swrafad dadioda. masTan erTad siarulis dros masze daweva rTuli iyo. win waxrili dadioda da aqeT iqeT ar ixedeboda.

gzad vinc Sexvdeboda mis winaSe umal mokrZalebas igrZnobda. vinc daelaparakeboda sasiamovno surneleba gadaedeboda da ramodenime dRe gahyveboda. mosaubreze did gavlenas axdenda. arasodes fuWsityvaobda da arc Wori dascdenia.

Tavad brZanebda: „yvelaze metad mamas, Suamaval adams vgavar, Suamavlebidan ki yvelaze metad Cemi winapari, Suamavali ibrahimi mgavs“.

Suamavlis gavlena
Turqul kulturaze

doc. bilal qemiqli

kultura adamianis mier sxva admianebisa da materiis mimarT damokidebulebis ganmsazRvreli mTlianobaa. is materialur da sulier sferos asazrdoebs da konkretul ers sxva erebisgan ganasxvavebs. gamomdinare aqedan Suamavlis faqtorma didi roli iTamaSa muslimi erebis kulturis Camoyalibebaze. pirdapir rom vTqvaT, Suamavlis cxovreba, fizikuri da sulieri mentaloba, sityvebi, qcevebi, ojaxuri modeli, bavSvebTan urTierToba, sxva adamianeTan damokidebuleba, politikuri da saero gavlenebi da sxva msgavsi faqtorebi islamis mimdevari erebis magaliTad iqca da sazogadoebrivi kulturis Camoyalibebis TvalsazrisiT didi roli iTamaSa.

islamma gavlena iqonia, rogorc mwerlobasa da poeziaze, ise socialur sferosa da sxva mimarTulebebzec.

Suamavlis faqtoris gavlena literaturaze

rogorc cnobilia islamis miRebis Semdeg Turqul kulturasa da kerZod literaturaze islamis gavlena udidesi iyo. am gavlenis mTavari mamoZravebeli Tavad Suamavlis cxovreba iyo. daiwera mravali nawarmoebi, romlis ZiriTadi Tema Suamavlis cxovreba iyo da amasTanave sxva saxis nawarmoebebSic Suamavlis faqtoris gavlena didi iyo. bunebrivia esoden didi gavlena misdami didma siyvarulma gamoiwvia. Suamavlis mimarT siyvaruli da misi gavlenis sferoebi mxolod literaturiT ar Semoifargleboda. islamis gavlena daetyo sxva sferoebsac, rogoricaa musika, arqiteqtura da sxva.